Bir büro olarak başlayan kütüphane
KÜRE Ansiklopedisi'ne göre Milli Kütüphane'nin resmî kuruluş tarihi 16 Ağustos 1948'dir. Ancak hazırlık çalışmaları daha önce başlamıştı: Adnan Ötüken 15 Nisan 1946'da Maarif Vekâleti Neşriyat Müdürlüğü bünyesinde Millî Kütüphane Hazırlık Bürosu'nu kurdu, 21 Şubat 1947'de kütüphaneye yardım derneğini oluşturdu. 29 Mart 1950'de kuruluş kanunu (5632) kabul edildi. Bu nedenle kaynaklarda 1946 ve 1948 tarihleri birlikte görülür.
Kütüphane bugün milyondan fazla kitap ve yüz binlerce cilt süreli yayın barındıran büyük bir ulusal kurumdur; ancak sanat tarihi açısından ilgi çekici yönü yazma eser bölümüdür.
Yazma koleksiyonunun oluşumu
Yazma eserlerin önemli kısmı Adana, Afyon, Ankara, Çankırı, Eskişehir ve Nevşehir gibi çeşitli illerdeki kütüphanelerden devredilen veya satın alınan eserlerden oluşur. Kur'an Ansiklopedisi 2004 verisine göre 25.929 yazma eser kaydeder; sonraki bazı kaynaklar bu sayıyı yaklaşık 27 bin olarak verir. Sayılar yeni devirlerle ve kayıt düzenlemeleriyle değiştiği için tek bir sayıya güvenmemek gerekir.
Koleksiyonda süslemeli ve resimli nüshalar bulunur; bunların tamamı saray atölyesi ürünü değildir. Örneğin Kesik Baş hikâyesini anlatan 06 Hk 3953/1 numaralı yazma, Orta Çağ Türk edebiyatına ait bir metin olarak akademik yayınlarda tanıtılmıştır ve bu kayıttan Commons'a aktarılan bir sayfası kamu malı görsel olarak bulunur. Böyle örnekler, koleksiyonun saray kitaplarından çok Anadolu kütüphanelerinden gelen sade yazmalara dayandığını gösterir.
Dijital kütüphane
Milli Kütüphane'nin dijital kütüphane sistemi yazma eserlerin kayıtlarını ve yüksek çözünürlüklü görüntülerini içerir; yazma ve nadir eser kataloglarına ayrı bölümlerden ulaşılır. Sisteme kullanıcı kaydıyla giriş yapılır; kullanım ve erişim koşulları sistem sayfasında belirtilir. Yazmalarla ilgili sorular için kütüphane, yazma eserler birimine e-posta ile başvurmayı önerir.
Türkiye'nin yazma eser kütüphaneleri bugün Yazma Eserler Kurumu'nun ortak veri tabanında da aranabilir; bu nedenle önce eserin adını bu veri tabanında, sonra ilgili kütüphanenin kendi katalogunda taramak iyi bir yöntemdir.
Yazma bölümünde araştırma
Kütüphane araştırmacıya açıktır, ancak yazma bölümünde çalışmak isteyenler ayrı kayıt ve izin sürecinden geçer. Çalışma saatleri, kayıt belgeleri ve yazmalara erişim kuralları değişebilir; bunları kütüphanenin resmî sitesinden ve yazma eserler biriminden öğrenin.
Bu koleksiyondan yararlanmak isteyenler için ilk adım, dijital kütüphane katalogunda eseri bulup yer numarasını not etmektir. Beklentinizi koleksiyonun oluşum biçimine göre belirlemek gerekir: eserlerin büyük bölümü Anadolu kütüphanelerinden devredilmiştir, saray atölyesinden gelen büyük boy minyatürlü kitaplar ise başka koleksiyonlarda toplanır.
Kaynaklar
Bu sayfa özet bilgi verir; tarihler ve atıflar kaynaklara göre değişebilir. Hata gördüyseniz düzeltme önerin. Son güncelleme: 10.10.2026.