Birlikte çalışan sanatlar
Bir kitabın hazırlanışında kâğıdı hazırlayanlar, metni yazan hattatlar, resmi yapan nakkaşlar, sayfaları altınla süsleyen müzehhipler ve cildi hazırlayan ciltçiler görev alırdı. Osmanlı sarayında bu ustalar Nakkaşhâne çevresinde toplanırdı.
Hat
Hat, metni güzel yazma sanatıdır. Minyatürlü kitaplarda yazı ile resim aynı sayfada dengelenir; resim için yer ayrılır, yazı da sayfanın bir parçası olarak tasarlanır.
Tezhip
Tezhip, sayfaların altın ve renkli boyalarla süslenmesidir. Başlıklar, sayfa kenarları ve ilk sayfalar hatayî ve rumî gibi motiflerle bezenir.
Minyatür
Minyatür metni görselleştirir. Tezhip ve hatla aynı atölyede, aynı kitap için tasarlanır.
Cilt
Cilt, kitabı koruyan ve süsleyen kısımdır. Deri üzerine altın baskı, şemse ve köşebent gibi süslemeler yapılır.
Ebru ve kâğıt
Ebru kâğıt süslemesinde kullanılır. Kâğıt ise aharlanarak yazı ve boya için hazırlanır.
Bir kitap nasıl ortaya çıkar?
Kitap önce metnin yazılacağı kâğıdın hazırlanması, sayfaların cetvellenmesi ve resim için boşluk ayrılmasıyla başlar. Hattat metni yazar, nakkaş kompozisyonu çizer, renkleri ve altını uygular, müzehhip başlıkları ve kenarları süsler; en sonda ciltçi sayfaları toplayıp ciltler. Adımların ayrıntısı için kitap yapım aşamaları sayfasına bakın.
Atölye ve ekip çalışması
Bu işbölümü saray atölyelerinde kurumsallaştı. Osmanlı Nakkaşhâne'si, Timurlu ve Safevî kitap atölyeleri ve Babür karhânesi aynı düzeni farklı biçimlerde uyguladı. Büyük projelerde kimin hangi sayfayı yaptığını belirlemek bu yüzden zordur; bu konudaki tartışmalar ekol sayfalarında ve eser tanıma sayfasında ele alınır.