Zaman çizelgesi
Uygur kitap resminden 19. yüzyıla uzanan minyatür tarihinin dönüm noktaları.
- 751
Talas Savaşı. Geleneksel anlatıya göre kâğıt yapımı bilgisi bu çevreden İslam dünyasına yayılır.
Kâğıt, kitap sanatının temel malzemesi olur: Kâğıt ve âhar. - 762
Bağdat kurulur. Abbâsî halifeliğinin başkenti sonraki yüzyıllarda kitap ve bilim merkezi olur.
13. yüzyıl Arapça kitap resmi için Abbâsî ve Bağdat Ekolü. - 762-763
Uygur kağanı Bögü Maniheizm'i benimser (genellikle kabul edilen tarih).
Uygur ve Maniheist kitap geleneğinin arka planı: Uygur ve Maniheist Kitap Resmi. - 8.–9. yüzyıl
Koço (Gaochang) çevresinde resimli Maniheist kitaplar hazırlanır.
Parçalar 1902-1914 Turfan seferleriyle Berlin'e götürülür: Uygur ve Maniheist Kitap Resmi. - 1037
Büyük Selçuklu Devleti kurulur.
Selçuklu çağı figürlü sanatı için Selçuklu Kitap Resmi. - 1071
Malazgirt Zaferi; Anadolu'da Türk yerleşimi hızlanır, sonra Rûm Selçuklu Devleti kurulur.
Konya merkezli Anadolu Selçuklu çevresi: Selçuklu Kitap Resmi. - 1199
Kitâbü'd-Diryâk (Panzehirler Kitabı) Irak/Cezîre'de kopyalanır (BnF, Arabe 2964).
Musul çevresiyle ilişkilendirilen erken Arap kitap resmi: Abbâsî ve Bağdat Ekolü. - 1209
Uygur hükümdarı Cengiz Han'a bağlanır.
Koço Uygur krallığı Moğol çağına girer: Uygur ve Maniheist Kitap Resmi. - 1218-1219 (yaklaşık)
Musul'da Bedreddin Lü'lü için Kitâbü'l-Egânî hazırlanır.
Cilt başı resimleri Musul saray sahnelerini gösterir: Abbâsî ve Bağdat Ekolü. - 1224
Dioskorides'in Arapça Materia Medica'sının tarihli nüshaları.
Tıp ve bitki resimleri: Bilim ve tıp, Abbâsî ve Bağdat Ekolü. - 1237
Yahyâ b. Mahmûd el-Vâsıtî'nin Harîrî Makâmât nüshası, muhtemelen Bağdat'ta hazırlanır; kolofonda Ramazan 634 (BnF, Arabe 5847).
Harîrî Makâmât'ı (Vâsıtî nüshası), Yahyâ el-Vâsıtî. - 13. yüzyıl ilk yarısı
Varka ve Gülşah, büyük olasılıkla Konya'da, Abdülmü'min el-Hûyî tarafından resimlenir.
Tarih ve yer tartışmalıdır: Varka ve Gülşah, Selçuklu Kitap Resmi. - 1243
Kösedağ Savaşı; Rûm Selçukluları Moğol egemenliğine girer.
Anadolu'da kitap resmi kesintiye uğrar: Selçuklu Kitap Resmi. - 1250
Memlük Sultanlığı kurulur.
Kahire ve Şam merkezli Kur'an tezhibi: Memlük Kitap Sanatı. - 1258
Hülâgû Bağdat'ı alır; Abbâsî halifeliği sona erer.
İlhanlı devleti güçlenir: İlhanlı Kitap Sanatı (Tebriz). - 1295
Gazan Han İslam'ı kabul eder.
Tebriz'de Moğol hanedanı kitap sanatına yönelir: İlhanlı Kitap Sanatı (Tebriz). - 1306-1311 (yaklaşık)
Reşîdüddin Fazlullah'ın Câmiʿü't-Tevârîh'i tamamlanır (kaynaklara göre değişir).
Câmiʿü't-Tevârîh, Reşîdüddin Fazlullah. - 1313-1314
Mısır'da Şâzî b. Muhammed'in yazdığı, Aydoğdu el-Bedrî'nin tezhip ettiği Memlük Kur'an'ı hazırlanır.
Memlük tezhibinin tarihli örneği: Memlük Kitap Sanatı. - 1330'lar
Büyük Moğol Şehnâmesi hazırlanır (çoğu araştırmacıya göre yaklaşık 1335-1336).
Dağılan ve Demotte tarafından satılan yazma: Büyük Moğol Şehnâmesi (Demotte Şehnâmesi). - 1335
Ebû Saîd'in ölümüyle İlhanlı devleti dağılır.
Tebriz ve Bağdat'ta Celâyirliler ve diğer hanedanlar: Celâyirli Kitap Resmi (Bağdat ve Tebriz). - 1356-1374
Şeyh Üveys döneminde Tebriz Celâyirli başkenti olur.
Saray kitap atölyesinin gelişimi: Celâyirli Kitap Resmi (Bağdat ve Tebriz). - 1393 ve 1401
Timur Bağdat'ı iki kez alır; bazı sanatçılar Semerkant'a götürülür.
Celâyirli sanatı Timurlu ekollerine karışır: Celâyirli Kitap Resmi (Bağdat ve Tebriz), Timurlu Ekolü (Herat ve Şîraz). - 1396
Hâcû-yi Kirmânî'nin Üç Mesnevî'si Bağdat'ta Cüneyd'in resimleriyle hazırlanır (British Library, Add. 18113).
Celâyirli kitap resminin sağlam tarihli örneği: Celâyirli Kitap Resmi (Bağdat ve Tebriz). - 1405
Timur ölür; Şahruh Herat'ı başkent yapar.
Timurlu kitaphâneleri dönemi başlar: Timurlu Ekolü (Herat ve Şîraz). - 1430
Baysungur Şehnâmesi tamamlanır; Herat'ta Câmiʿü't-Tevârîh'in Timurlu nüshaları hazırlanır.
Baysungur Şehnâmesi, Baysungur Mirza. - 1436
Şîraz'da İbrahim Sultan'ın siparişiyle hazırlanan metnin 1436 tarihli Zafernâme nüshası resimlenir (İbrahim Sultan 1435'te ölmüştür); Herat'ta Mi'râcnâme yaklaşık bu tarihlerde hazırlanır.
Zafernâme (Şerefeddin Ali Yezdî), Mi'râcnâme. - 1453
İstanbul'un fethi.
Saray Nakkaşhânesi'nin gelişeceği başkent: Osmanlı Minyatür Ekolü. - 1465
Sabuncuoğlu Şerafeddin Amasya'da Cerrâhiyyetü'l-Hâniyye'yi yazıp resimler.
Cerrâhiyyetü'l-Hâniyye, Bilim ve tıp. - 1467-1468
Akkoyunlu Uzun Hasan Karakoyunluları yenip Tebriz'e hâkim olur.
Türkmen kitap sanatının Tebriz dönemi: Türkmen Ekolü (Karakoyunlu ve Akkoyunlu). - 1469
Hüseyin Baykara Herat'ta tahta çıkar.
Herat'ın en canlı dönemi: Hüseyin Baykara, Timurlu Ekolü (Herat ve Şîraz). - 1479-1481
Venedikli Gentile Bellini İstanbul'da bulunur ve Fatih'in portresini yapar.
Fatih Sultan Mehmed, Bizans ve Avrupa Elyazması Resmi (Karşılaştırma). - 1481
Tebriz'de Yakub için Nizâmî Hamse'si tamamlanır (Topkapı, H. 762).
Nizâmî'nin Hamse'si, Türkmen Ekolü (Karakoyunlu ve Akkoyunlu). - 1488
Behzad'ın Hüseyin Baykara için Sa'dî Bostan'ı resimlediği nüsha hazırlanır.
Sa'di'nin Bostan'ı (Kahire Bostan'ı), Behzad. - 1494-1495
Behzad'ın Hamse resimleri (British Library, Or. 6810): Hârnak Kalesi'nin İnşası, İskender ve Keşiş.
Behzad, Timurlu Ekolü (Herat ve Şîraz). - 1501
Şah İsmâil Tebriz'i alır ve Safevi devletini kurar.
Türkmen ve Herat geleneklerinin birleştiği Safevi ekolü: Safevi Ekolü (Tebriz, Kazvin, İsfahan). - 1507
Şeybânî Özbekleri Herat'ı alır.
Herat ressamları Buhara'ya, Tebriz'e ve Hint'e dağılır: Buhara ve Özbek Ekolü, Timurlu Ekolü (Herat ve Şîraz). - 1514
Çaldıran Savaşı; Tebriz'den sanatçılar İstanbul'a götürülür.
Nakkaşhâne'nin yenilenmesi: Osmanlı Minyatür Ekolü. - 1517
Yavuz Sultan Selim Mısır'ı fetheder; Memlük Sultanlığı sona erer.
Memlük hat ve tezhip mirası: Memlük Kitap Sanatı. - 1522 (yaklaşık)–1530'ların ortası
Safevi sarayında Tahmasb Şehnâmesi hazırlanır (258 minyatür).
Şah Tahmasb Şehnâmesi (Houghton Şehnâmesi), Şah Tahmasb, Sultan Muhammed. - 1526
Babür Panipat'ta Delhi sultanını yenerek Hindistan'da hâkimiyet kurar.
Büyük Moğol hanedanının başlangıcı: Babür (Büyük Moğol) Ekolü. - 1537-1538
Matrakçı Nasuh Irakeyn seferini topografik resimlerle anlatır.
Beyân-ı Menâzil-i Sefer-i Irakeyn, Matrakçı Nasuh. - 1549
Mir Seyyid Ali ve Abdüssamed Kâbil'de Hümâyûn'a katılır (1555'te Hümâyûn'la Hindistan'a giderler).
Büyük Moğol atölyesinin çekirdeği: Mîr Seyyid Ali, Abdüssamed. - 1558
- 1562-1577
Ekber için Hamzanâme resimlenir (12 veya 14 cilt, kaynaklara göre; yaklaşık 1400 resim).
Hamzanâme (Ekber Şah'ın Dâstân-ı Emîr Hamza'sı), Ekber Şah. - 1568
Tahmasb Şehnâmesi, Osmanlı padişahı II. Selim'e armağan edilir.
Şah Tahmasb Şehnâmesi (Houghton Şehnâmesi). - 1577-1580
Takiyüddin'in İstanbul Rasathanesi dönemi; Alât-ı Rasadiyye resimli rasat aletleri kitabıdır.
Âlât-ı Rasadiyye li-Zîc-i Şehinşâhiyye. - 1582
III. Murad'ın şehzade Mehmed için düzenlediği sünnet şenliği; Surnâme-i Hümâyûn.
Surnâme-i Hümâyûn, III. Murad. - 1584-1588
- 1590 civarı
- 1595
Siyer-i Nebî, III. Murad'ın ölümü sırasında tamamlanır; sekiz yüzü aşkın resim içerir.
Siyer-i Nebî, Peygamber kıssaları. - 1598 civarı
Şah Abbas İsfahan'ı başkent yapar.
Safevi albüm resminin merkezi: Safevi Ekolü (Tebriz, Kazvin, İsfahan). - 1605
Mevar'ın Çavand kentinde Nisardin'in Ragamala serisi yapılır.
Rajput resminin erken örneği: Rajput ve Dekan Resmi (Hint). - 1605-1627
Cihangir döneminde Mansur, Govardhan ve Bichitr çalışır.
Ustad Mansûr, Govardhan, Bichitr, Cihangir Şah. - 1630
- 1649-1653
Mevar'da Sahibdin'in Ramayana serisi yapılır.
Rajput ve Dekan Resmi (Hint). - 1720
- 1727-1729
İbrahim Müteferrika 1727'de imtiyaz alır; Osmanlı topraklarında Müslümanlara ait ilk matbaadan çıkan ilk kitap 1729'da basılır.
Matbaa, resimli yazma geleneğini yavaş yavaş geriletir: Bizans ve Avrupa Elyazması Resmi (Karşılaştırma). - 1750'ler
Kişangarh'ta Nihal Chand Savant Singh ve Bani Thani portrelerini yapar.
Rajput ve Dekan Resmi (Hint). - 1858
Büyük Moğol hanedanı sona erer; 19. yüzyıl boyunca fotoğraf ve matbaa minyatürün yerini alır.
Babür (Büyük Moğol) Ekolü, Osmanlı Minyatür Ekolü.