Mîr Seyyid Ali

Hint giysisiyle yere oturmuş, önünde kâğıt tutan genç bir sanatçı; arkada mor tepeler. — Mîr Seyyid Ali'ye atfedilen otoportre, Lahor (Babürlü), 1555–56 (Los Angeles County Museum of Art, M.90.141.1).LACMA / Wikimedia Commons · Kamu malı · Kaynak

Tebriz'den Kâbil'e

Mîr Seyyid Ali, Tebriz'de, kendisi de ressam olan Mîr Musavvir'in oğlu olarak yaklaşık 1510'da doğdu. Şah Tahmasb Şâhnâmesi'ne iki minyatürle katıldığı belirtilir; Nizâmî'nin 1539-43 arasındaki Hamse'sine on dört resim yaptığı, bunlardan dördünün imzalı olduğu belirtilir ("Leylâ ile Mecnûn" dahil). Freer Gallery'deki "Mektep Sahnesi" de onun imzalı çalışması olarak anılır ve yaklaşık 1540'a tarihlenir.

Safevî sarayının 1540'lardan sonra resimli kitap siparişlerini azaltması, sanatçıları başka sarayları aramaya itti. Hümâyun, Hindistan tahtını kaybedince İran'a gelmiş, 1544'te Tebriz'de Tahmasb'ın misafiri olmuş ve sanatçılarla tanışmıştı. 1549'da Mîr Seyyid Ali, Kâbil'de Hümâyun'a katıldı; 1555'te Hümâyun'la birlikte Hindistan'a gitti.

Hamzanâme projesi

Akbar tahta çıktıktan sonra, 1562 dolayında dev bir resimli kitap yapılmasını emretti: Hamzanâme (Hamza Kıssası). Projenin 1562-1577 arasında sürdüğü ve yaklaşık 1.400 resim içerdiği belirtilir. Bez üzerine büyük boyutlarda çizilen resimlerin yaklaşık 200 kadarı günümüze ulaşmıştır; Viyana MAK, Londra V&A ve New York Metropolitan Museum başlıca koleksiyonlardır. Cilt sayısı kaynaklarda on iki veya on dört olarak değişir.

İşin yönetimi Mîr Seyyid Ali'ye verildi. Tahmini yedi yıl içinde yalnızca dört cilt tamamlandığı için, 1572 dolayında yönetim Abdüssamed'e geçti; kalan ciltlerin bu değişiklikten sonra yaklaşık yedi yılda tamamlandığı yazılır. Bu aktarım tek kaynağa dayanır ve çağdaş kayıtlarda tarihler ve rakamlar farklı olabilir.

Bahçede ve avluda çocukların derse katıldığı, ortada hocanın oturduğu kalabalık bir okul sahnesi. — Mektep sahnesi, Mîr Seyyid Ali imzalı, Tebriz, yaklaşık 1540 (Freer Gallery of Art); Şah Tahmasb dönemi.Freer Gallery of Art / Wikimedia Commons · Kamu malı · Kaynak

Mekke'ye gidiş ve ölümü

1569 dolayında Mîr Seyyid Ali'nin Babürlü sarayından ayrılıp hacca gittiği anlatılır; bu bilgi tek bir kaynağa dayanır. Ya Hac yolunda öldüğü ya da dönüp 1580'de öldüğü anlatılır. Bu belirsizlik, onun son yıllarına ait kesin kayıtlar bulunmadığını gösterir.

Mîr Seyyid Ali'ye atfedilen eserler arasında, 1555-56'ya tarihlenen ve Hint giysisiyle yapılmış bir otoportre (LACMA, M.90.141.1) de sayılır. Bu resim, ressamın Hindistan'a geçtikten sonra yeni kıyafet düzenini benimsediğini gösterir. Aynı müze, resimde "genç bir Hintli bilgin" tasviri olarak da anar; bu yüzden aynı çalışmanın iki farklı adla dolaşımda olduğu bilinmelidir.

Mirası

Mîr Seyyid Ali, Abdüssamed ile birlikte Babürlü resminin temelini attı. Bu iki Tebrizli ustanın Hindistan'a getirdiği Safevî kitap sanatı, Hint ressamlarıyla (özellikle Basavan ve Daswanth gibi) birleşerek yeni bir üslup oluşturdu.

Özgün Mîr Seyyid Ali eserlerinin ayırt edilmesi güçtür, çünkü imzalı resimlerin sayısı sınırlıdır. Geriye kalan büyük işlerde (Hamzanâme gibi) onlarca sanatçı çalıştığından, belirli bir sayfanın kime ait olduğunu belirlemek ayrı bir akademik uğraştır.

Çadırlar, develer, hayvanlar ve yemek yiyen kişilerle dolu bir göçebe kampı; iki bölmeli büyük bir kompozisyon. — Göçebe kampı, muhtemelen Cami'nin Leylâ vü Mecnûn'una ait bir yaprak; Mîr Seyyid Ali, yaklaşık 1540 (Commons açıklamasına göre).Wikimedia Commons · Kamu malı · Kaynak

Resimlere bakarken

Freer'deki "Mektep Sahnesi" (yaklaşık 1540), iki bölümlü bir yapı içinde öğretmeni, çocukları ve dışarıdaki bahçeyi bir arada gösterir; küçük figürler yazı tahtası ve kitaplarla meşguldür. LACMA'daki otoportre ise tek bir figürü, Hint tarzı giysi ve kâğıt önünde otururken yansıtır; arkada mor tonlu tepeler yükselir. "Göçebe Kampı" (yaklaşık 1540), çadırların, hayvanların ve yemek hazırlığının görüldüğü iki katlı bir sahnedir. Bu üç resim, aynı ressamın Tebriz'den Hindistan'a uzanan kariyerindeki üslup ve konu çeşitliliğini gösterir.

Atıf nasıl yapılır?

Mîr Seyyid Ali'nin bazı resimleri imzalıdır; Hamse'deki dört resimde imzasının bulunduğu belirtilir. Hamzanâme gibi ortak projelerde ise sayfa sayfa atıf çoğu zaman mümkün değildir, çünkü birçok ressam aynı yaprak üzerinde çalışmıştır.

Hindistan'da yeni bir üslup

Fars kitap sanatından gelen bir ressamın Hindistan'da çalışması, hem teknik hem malzeme farkları getirdi: Babürlü atölyesi Hamzanâme için bez üzerine büyük boyutlu resimler yapmayı seçti; bu, Fars kitap geleneğindeki kâğıt üzerindeki küçük sayfalardan farklıdır. Bu seçim, Babürlü resminin ölçek ve görsel etki bakımından yeni bir yöne gittiğini gösterir. Mîr Seyyid Ali bu geçişin ilk yöneticisi olarak anılır, fakat Hamzanâme'nin her sayfasında onun eli olduğunu söylemek mümkün değildir.

Benzer sanatçılar

Babür (Büyük Moğol) Ekolü · 16. yüzyıl; son tarihli eseri 1595

Abdüssamed

Abdüssamed, Şiraz doğumlu, Tebriz'de Hümâyun'la tanışıp 1549 dolayında Kâbil'e giden, Akbar'a resim öğreten ve…

Tebriz'den Kâbil'e

Hamzanâme projesi

Mekke'ye gidiş ve ölümü

Mirası

Resimlere bakarken

Atıf nasıl yapılır?

Hindistan'da yeni bir üslup

Benzer sanatçılar

Abdüssamed

Basavan

Behzad

Daswanth

Sultan Muhammed

Âkâ Mîrek

Hamiler

Ekber Şah

Şah Tahmasb

Eserler

Hamzanâme (Ekber Şah'ın Dâstân-ı Emîr Hamza'sı)

Nizâmî'nin Hamse'si

Şah Tahmasb Şehnâmesi (Houghton Şehnâmesi)

Ekoller

Babür (Büyük Moğol) Ekolü

Safevi Ekolü (Tebriz, Kazvin, İsfahan)

Konular

Aşk hikâyeleri

Peygamber kıssaları

Teknikler

Pigmentler

Koleksiyonlar

Kaynaklar