Ouseley kardeşlerin koleksiyonu
Bodleian'ın Farsça yazma koleksiyonu on yedinci yüzyılın başından başlayan bir birikim üzerine kuruludur; Digital Bodleian'ın Farsça yazmalar sayfası bu koleksiyonu 1602'den itibaren tarih ve şiir eserleriyle süslenmiş yazmalar olarak tanıtır. Koleksiyonun en parlak dönemi, İran'a bir elçilik heyetinde bulunan Sir William Ouseley ile Sir Gore Ouseley'in topladığı yazmaların kütüphaneye girmesiyle gelmiştir. Bu koleksiyon arasında Şâhnâme nüshaları, Hâfız ve Câmî divanları gibi edebî eserler öne çıkar.
Ouseley yazmaları 'MS. Ouseley' ve 'Ouseley Add.' numaralarıyla anılır. Kütüphane, 1843'te bu serinin bazı Şâhnâme nüshalarını satın almıştır; MS. Ouseley 344 (1601 tarihli) ve MS. Ouseley 369 (Mart 1552 tarihli, 601 yaprak) bunlardandır.
Ouseley Add. 176: İbrâhim Sultan'ın Şâhnâmesi
Koleksiyonun en tanınan minyatürlü eseri MS. Ouseley Add. 176'dır. Bodleian'a göre bu Şehnâme, yaklaşık 1435'te Şiraz'da, Timur'un torunlarından İbrâhim Sultan için tamamlanmıştır. Başka kaynaklar yazmayı 1425-1435 arasına yerleştirir (Timurlu Ekolü (Herat ve Şîraz)). Eserin açılış sayfalarında hükümdarın divan sahnesi bulunur; ancak sanat tarihçileri, yüzlerin ve bazı yüzeylerin sonradan yeniden boyandığını belirtir. Bu uyarı, minyatür okumasında eserin sonraki müdahalelerini de hesaba katmak gerektiğini gösteren iyi bir örnektir (Koruma ve restorasyon).
Yazmada Rüstem'in Afrasiyab'ı kemerinden kaldırışı gibi klasik Şâhnâme sahneleri de resimlenmiştir. Bu sahnelerdeki kompozisyon, Şiraz okulunun ('Şiraz Timurlu üslubu') renk ve mekân anlayışını gösterir (Savaş ve sefer, Perspektif ve mekan).
Digital Bodleian
Digital Bodleian, kütüphanenin sayısallaştırılmış yazmalarını sunar; Farsça yazmalar koleksiyonu bu çevrim içi sistemde ayrı bir sayfada toplanmıştır. Ouseley Add. 176 gibi seçilmiş eserler tam sayısal kopya olarak izlenebilir. Sitede kullanım koşulları ayrı bir sayfada belirtilir; görsellerin yeniden kullanımı için bu sayfaya bakılmalıdır.
Katalog bilgisi için Birleşik Krallık'taki İslam dünyası yazmalarını bir araya getiren Fihrist veri tabanı da yararlıdır.
Add. 176'yı okurken
Ouseley Add. 176'nın Commons'taki görsellerinin başlıkları, 6r-7v yapraklarındaki çift sayfalık savaş sahnesini Karakoyunlu hükümdarının oğlu İskender ile İbrâhim Sultan arasındaki çatışma olarak adlandırır. Bu, Şâhnâme'nin Turan-İran savaşı bölümünün, yazmanın yapıldığı dönemin siyasî olaylarına gönderme yapacak biçimde okunduğunu düşündüren bir yorumdur; yorum yazmanın kendisinden değil, sonraki sanat tarihi çalışmalarından gelir, bu yüzden kesin bilgi gibi değil, bir okuma önerisi olarak ele alınmalıdır (Türkmen Ekolü (Karakoyunlu ve Akkoyunlu), Timurlu Ekolü (Herat ve Şîraz)).
Bu yazmanın sayfaları, Şah Tahmasb Şehnâmesi (Houghton Şehnâmesi) gibi on altıncı yüzyıl Safevî yazmalarıyla yan yana konularak Şâhnâme resminin yüz yıl içinde nasıl değiştiğini izlemek için kullanılabilir (Savaş ve sefer).
Digital Bodleian ve okuyucu kaydı
Bodleian'ın yazmalarıyla çalışmak için okuyucu kaydı ve yazma isteme usulü gerekir. Koşullar ve randevu kuralları zaman zaman değişir; resmî sitede güncel bilgi bulunur.
Çalışmadan önce eserin Digital Bodleian'da tam kopyasının olup olmadığına bakmak, yolculuğa gerek olup olmadığını netleştirir.
Eserler
Kitâb-ı Bülhân (Şaşırtmalar Kitabı)
Kitâb-ı Bülhân, Abdülhasan el-İsfahânî ile ilişkilendirilen ve Oxford Bodleian Kütüphanesi'nde Or. 133 numarasıyla…
Oku
Şah Tahmasb Şehnâmesi (Houghton Şehnâmesi)
Şah Tahmasb Şehnâmesi, Safevî sarayının Tebriz atölyesinde yaklaşık 1522'den itibaren hazırlanan, 759 yapraklı ve 258…
Oku
Şehnâme
Şehnâme, Firdevsî'nin 977 dolayında başlayıp 1010'da tamamladığı, yaklaşık elli bin beyitlik Farsça destandır;…
OkuEkoller
Timurlu Ekolü (Herat ve Şîraz)
Timurlu ekolü, 15. yüzyılda Herat ve Şîraz saraylarında gelişen, dengeli kompozisyonu ve ince işçiliğiyle İran kitap…
Oku
Türkmen Ekolü (Karakoyunlu ve Akkoyunlu)
Türkmen ekolü, 15. yüzyılda Karakoyunlu ve Akkoyunlu hanedanlarının Tebriz, Şîraz ve Bağdat'ta hamilik ettiği, parlak…
OkuKonular
Teknikler
Kaynaklar
Bu sayfa özet bilgi verir; tarihler ve atıflar kaynaklara göre değişebilir. Hata gördüyseniz düzeltme önerin. Son güncelleme: 10.10.2026.