MinyatürAnsiklopedisi
Koleksiyon · Saint Petersburg

Devlet Ermitaj Müzesi

Saint Petersburg'daki Devlet Ermitaj Müzesi'nin Doğu Sanatı bölümü, 180 bini aşkın eserle Fars ve İslam dünyası yazmalarını da barındırır. Bunların en ünlüsü, Herat'ta Şahruh için 1431'de kopyalanan 38 minyatürlü Nizâmî Hamse'sidir.

Dağlık manzarada atıyla birlikte Şîrîn'i omzunda taşıyan Ferhâd; sağda yazı bölmeleri.
Nizâmî, Hamse: Ferhâd, Şîrîn'i ve atını omzunda taşır. Herat, 1431, hattat Mahmud. Devlet Ermitaj Müzesi (Commons açıklamasına göre).Devlet Ermitaj Müzesi (dijital koleksiyon); Wikimedia Commons · Kamu malı · Kaynak

Doğu Sanatı bölümü ve İslam galerileri

Ermitaj'ın Doğu Sanatı koleksiyonu Çin, Hindistan, Moğolistan, Tibet, Orta Asya, Bizans ve Yakın Doğu eserlerini kapsar ve 180 bini aşkın esere ulaşır. Yakın Doğu bölümü, yaklaşık yedi yüz resim ve uygulamalı sanat eserini; Arap ülkeleri, Türkiye ve İran topraklarında üretilen taş, ahşap, fildişi, mücevher, silah, kumaş, halı, lake ve minyatürleri bir arada sunar. Bu galeriler Kış Sarayı'nın üst katındadır. Koleksiyonda Osmanlı İmparatorluğu'nu konu alan bir galeri de 2018'de yenilenmiş düzenle açılmıştır.

Fars minyatürlerinin ve yazmalarının büyük kısmı sürekli sergilenmez, depoda saklanır; görmek isteyenler çevrim içi dijital koleksiyona ya da özel sergilere bakmalıdır.

1431 tarihli Nizâmî Hamse'si

Ermitaj'daki Fars yazmalarının en tanınmışı, Herat'ta 1431'de hattat Mahmud'un Timurlu hükümdarı Şahruh için kopyaladığı Nizâmî'nin Hamse'si nüshasıdır. Yazmada 38 minyatür ve çok sayıda süsleme kompozisyonu vardır. Herat'taki Şahruh dönemi kitap atölyesi, Timurlu üslubunun geliştiği yerlerden biridir (Timurlu Ekolü (Herat ve Şîraz)); Şahruh'un oğlu Baysungur Mirza'nın atölyesi de bu çevrede anılır.

Yazmanın Commons'ta yer alan sayfalarında Ferhâd'ın Şîrîn'i ve atını omzunda taşıması ile 'Sultan Sencer ve yaşlı kadın' sahnesi görülür; Ferhâd sayfasında kayalık ve ağaçların dalgalı, dekoratif işlenişi bu dönemin manzara anlayışını yansıtır (Aşk hikâyeleri, Perspektif ve mekan).

Yeşil bir bahçede yaşlı bir kadını tutan genç sultan ve çevresinde duran kişiler.
Nizâmî, Hamse: Sultan Sencer ve yaşlı kadın. Herat, 1431. Devlet Ermitaj Müzesi.Devlet Ermitaj Müzesi (dijital koleksiyon); Wikimedia Commons · Kamu malı · Kaynak

Sayısal koleksiyon

Müzenin dijital koleksiyonu, Ermitaj'ın kitap ve baskı grafikleri arasında yazmaları da listeler; Wikimedia Commons'taki Ermitaj yazma görüntüleri çoğunlukla 'Ermitaj dijital koleksiyonu' kaynağına işaret eder. Sayfaları kullanırken her görselin lisansını ve kaynağını ayrı ayrı doğrulamak gerekir.

Nizâmî'nin beş şiiri ve Ermitaj nüshası

Nizâmî-i Gencevî'nin Hamse'si beş mesneviden oluşur: Mahzenü'l-esrâr, Hüsrev ü Şîrîn, Leylâ vü Mecnûn, Heft Peyker ve İskendernâme. Ermitaj'daki 1431 nüshasından Commons'a aktarılan sayfalar bu beş şiirin üçünden sahneleri gösterir: Ferhâd'ın Şîrîn'i ve atını omzunda taşıması Hüsrev ü Şîrîn'den; Mecnûn'un çölde betimi Leylâ vü Mecnûn'dan; 'Sultan Sencer ve yaşlı kadın' ise Mahzenü'l-esrâr'daki ahlak anlatılarından biridir (Aşk hikâyeleri).

Bu sayfalar, aynı eserin Londra'daki British Library'deki Ekber'e ait nüshasıyla karşılaştırılarak okunabilir; Timurlu Herat'ı ile Büyük Moğol Lahor'u arasındaki yaklaşık yüz altmış yıl, aynı metnin hâlâ resmedildiğini gösterir (British Library (Britanya Kütüphanesi), Babür (Büyük Moğol) Ekolü).

Saray Meydanı'nda ziyaret, Doğu Sanatı bölümünde araştırma

Ermitaj, Saint Petersburg'da Saray Meydanı'ndadır. Açık günler, giriş koşulları ve uluslararası ziyaretçiler için kurallar değişebilir; ziyaretten önce resmî siteden kontrol edilmelidir. Araştırma amaçlı erişim için müzenin Doğu Sanatı bölümüne başvurmak gerekir.

Hamiler

Eserler

Ekoller

Konular

Teknikler

Kaynaklar

Bu sayfa özet bilgi verir; tarihler ve atıflar kaynaklara göre değişebilir. Hata gördüyseniz düzeltme önerin. Son güncelleme: 10.10.2026.