Doğu yazmalarının yurdu
British Library'nin Doğu koleksiyonu iki büyük kaynağa dayanır: British Museum'un eski yazma birikimi ve Hindistan Ofisi (India Office) kitaplığı. Bu birikim Farsça ve Arapça yazmalarla birlikte Türkçe, Urduca ve diğer Güney Asya dillerindeki eserleri kapsar. Yazmalar 'Or.' (Oriental) ve 'Add.' (Additional) numara dizileriyle anılır; bir eserin künyesinde Or. 12208 gibi bir numara görürseniz, bu British Library kaydıdır.
Bu koleksiyon özellikle Büyük Moğol ve Safevî minyatürü için başlıca kaynaklardan biridir. Britanya'nın Hindistan'daki yönetim yıllarında toplanan Farsça ve Hint yazmalarının büyük bölümü sonunda burada toplanmıştır; bu yüzden koleksiyonun çekirdeği Osmanlı değil, Hint-İran dünyasıdır (Babür (Büyük Moğol) Ekolü, Safevi Ekolü (Tebriz, Kazvin, İsfahan)).
Ekber'in Hamse'si: Or. 12208
Koleksiyonun en bilinen minyatürlü yazması, Nizâmî-i Gencevî'nin beş mesnevisini içeren Nizâmî'nin Hamse'si nüshasıdır (Or. 12208). Eser, Büyük Moğol hükümdarı Ekber Şah için 1590'ların başında hazırlanmıştır; metnin 12 Ekim 1593 ile 14 Aralık 1595 arasında tamamlandığı kaydedilir. Tek bir hattat olan Abdürrahîm 'Ambarîn Kalem tarafından kopyalanmış, en az yirmi sanatçının çalıştığı atölyede kırk küsur minyatürle bezenmiştir; ressamlar arasında Abdüssamed da anılır. Eserin yaklaşık 325 yaprağı British Library'dedir; ayrılmış dört minyatür Baltimore'daki Walters Sanat Müzesi koleksiyonundadır.
Yazmanın kolofon sayfasında ressam Devlet ile hattat Abdürrahîm çalışırken betimlenmiştir; bu sayfa, atölyede ressam ve hattatın birlikte çalıştığını gösteren görsel bir belge olarak sık anılır (Kitap yapım aşamaları). Sayfa kenarlarındaki altın hayvan ve bitki çizimleri de dönemin tezhip anlayışını yansıtır (Tezhip).
Şahnâme ve diğer Farsça yazmalar
Koleksiyonda 1719 tarihli bir Şehnâme nüshası da (Add. 18804) bulunur; Rüstem'i yaralarından iyileştiren Simurg sahnesi, bu nüshadan British Library'nin kamu malı olarak yayımladığı görsellerden biridir. 1541 tarihli Şâh İsmâîl Şâhnâmesi (Add. 7784) ise Safevî kurucusu Şâh İsmâîl'i öven, resimli bir manzum tarihtir; Şirvan hükümdarına karşı savaşı gösteren sayfası bilinir (Safevi Ekolü (Tebriz, Kazvin, İsfahan)).
British Library, ayrıca Fihrist adlı ortak kataloga katkıda bulunur; bu katalog İngiltere'deki İslam dünyası yazmalarını tek bir arama arayüzünde toplar.
Okuyucu kartı ve sayısallaştırılmış yazmalar
British Library, Londra'da St Pancras'taki binasında hem sergi galerileri hem okuma salonları işletir. Yazmalarla çalışmak için okuyucu kartı (Reader Pass) gerekir; kart başvurusu çevrim içi ön kayıtla başlar ve belgeyle tamamlanır. Koşullar, çalışma saatleri ve kopya kuralları değişebilir, bu yüzden resmî siteye bakın.
İnternet üzerinden erişilebilen sayısallaştırılmış yazmalar da vardır; bunların bir bölümü Wikimedia Commons'a CC0 olarak aktarılmıştır. Siteyi gezerken görsellerin kullanım koşullarını yine de eser sayfasından kontrol etmek iyi olur.
Görseller
Sanatçılar
Hamiler
Eserler
Acâibü'l-Mahlûkât
Acâibü'l-Mahlûkât ve Garâibü'l-Mevcûdât, Zekeriyyâ el-Kazvînî'nin yaklaşık 1260'ta yazdığı, gök katlarını, melekleri,…
Oku
Büyük Moğol Şehnâmesi (Demotte Şehnâmesi)
Büyük Moğol Şehnâmesi, İlhanlı döneminde 1330'larda Tebriz'de hazırlanan, yaklaşık 280 yaprak ve 190 resimle…
Oku
Bâburnâme
Bâburnâme, Babür Devleti'nin kurucusu Zahîrüddin Muhammed Babür'ün (1483–1530) Çağatayca yazdığı anılarıdır; torunu…
Oku
Nizâmî'nin Hamse'si
Hamse, Nizâmî-i Gencevî'nin 12. yüzyılda yazdığı, Mahzenü'l-Esrâr, Hüsrev ü Şîrîn, Leylâ vü Mecnûn, Heft Peyker ve…
Oku
Şehnâme
Şehnâme, Firdevsî'nin 977 dolayında başlayıp 1010'da tamamladığı, yaklaşık elli bin beyitlik Farsça destandır;…
Oku
Şemâilnâme
Şemâilnâme (Kıyâfetü'l-insâniyye fî şemâili'l-Osmâniyye), Seyyid Lokmân'ın Osman Gazi'den III. Murad'a kadar on iki…
OkuEkoller
Babür (Büyük Moğol) Ekolü
Babür ya da Büyük Moğol ekolü, 16. yüzyılın ortasında Hümâyûn'un getirdiği İranlı ustalarla Hint ressamlarının…
Oku
İlhanlı Kitap Sanatı (Tebriz)
İlhanlı kitap sanatı, Moğol hanedanının 13.-14. yüzyıl başında Tebriz'de geliştirdiği, Çin resminin etkisini İran ve…
Oku
Safevi Ekolü (Tebriz, Kazvin, İsfahan)
Safevi ekolü, 16.-17. yüzyılda İran'da Tebriz, Kazvin ve İsfahan merkezlerinde Türkmen ve Herat geleneklerini…
OkuTeknikler
Kaynaklar
Bu sayfa özet bilgi verir; tarihler ve atıflar kaynaklara göre değişebilir. Hata gördüyseniz düzeltme önerin. Son güncelleme: 10.10.2026.