Walters Sanat Müzesi

Henry Walters ve yazma koleksiyonu

Demiryolu girişimcisi Henry Walters, 1895 ile 1931 arasında yaklaşık 730 yazma topladı. 1931'de ölümünde tüm sanat koleksiyonunu Baltimore şehrine bıraktı. Bu birikimin İslam kolu Kur'an nüshalarını, şiir ve tarih kitaplarını içerir; eserler 9. yüzyıldan 19. yüzyıla uzanır ve Kuzey Afrika'dan Hindistan'a geniş bir coğrafyadan gelir. Müze, 300 bin dolarlık bir Ulusal Beşerî Bilimler Vakfı (NEH) bağışıyla İslam yazmalarının tamamını sayısallaştırmıştır.

Bugün 128 İslam yazması ve 60 gevşek yaprak, Stanford Dijital Repozitory'de ve Digital Walters sitesinde, makine okunabilir TEI biçiminde ayrıntılı tanımlarla birlikte açık biçimde sunulmaktadır.

Bir Hamse'den ayrılan dört minyatür

Walters'ın İslam yazmaları içinde dünya çapında bilinen bir parça, British Library'deki Nizâmî'nin Hamse'si nüshasından (Or. 12208) ayrılmış dört minyatürdür (Walters W.613). Ekber için 1590'larda Lahor'da hazırlanan bu eser, parçalarının iki ayrı müzeye dağılmasıyla bilinir; böylece Londra ve Baltimore'daki sayfalar sanal olarak yeniden bir araya getirilebilir (British Library (Britanya Kütüphanesi), Ekber Şah, Babür (Büyük Moğol) Ekolü).

Müzenin Hint ve Fars minyatür koleksiyonundan, Ebü'l-Hasen'in 1615 tarihli bir sayfası da Commons'ta bulunur: bir yaşlı, yanındakilere Sa'dî'nin şiir kitabını sunmakta; geniş lacivert kenar bezemesi ve altın çiçek motifleri sayfayı çerçeveler (Altın ve yaldız, Portre ve kıyafet).

Açık erişim

Walters, İslam yazmalarını açık erişimle sunar: dijital kopyalar için Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 kullanılır ve kaynak olarak Walters Sanat Müzesi'nin belirtilmesi istenir. Bu, minyatür çalışan araştırmacılar için uygulamada büyük bir kolaylıktır.

Dijital koleksiyon sistemi, her yazma için kodikolojik açıklamayı ve sayfa görüntülerini birlikte sunar (Kitap yapım aşamaları).

Açık lisanslı yazmalarla çalışmak

Walters'ın İslam yazmaları, her yazma için sayfa görüntülerini ve ayrıntılı kodikolojik tanımı birlikte sunar; tanımlar TEI biçiminde, makine tarafından okunabilir. Bu, minyatürlü yazmaların yapısını (kâğıt, cilt, yaprak düzeni, hattat, tarih) hızla karşılaştırmak isteyenler için yararlıdır (Kitap yapım aşamaları, Kâğıt ve âhar). Müze ayrıca İngilizce, Felemenkçe, Almanca, Ermenice, Bizans ve Habeş yazmalarını da 'Parchment to Pixel' girişimiyle sayısallaştırmaktadır.

Müzedeki Ebü'l-Hasen sayfasında geniş lacivert kenar bezemesi çok dikkat çekicidir: altın çiçek motifleri sayfa kenarını zengin bir çerçeveye dönüştürür. Bu tür kenar düzenleri, tek yaprak olarak toplanan Hint resimlerinin murakka sayfasına nasıl yerleştirildiğini gösterir (Murakka, Tezhip).

Baltimore'da galeri ve sayısal erişim

Müze Baltimore'un Mount Vernon bölgesindedir. Galerileri ve çalışma düzeni zaman zaman değiştiğinden, kâğıt eserlerin sergi durumu için resmî siteye bakın. Yazma okuma odası randevuyla kullanılır; ancak çoğu yazma tamamen sayısal olduğundan fiziksel ziyarete çoğunlukla gerek kalmaz.

Hamiler

Babürlü hükümdarı; imparatorluk resim atölyesinin kurucusu · 1542 – 1605 (hükümdarlık: 1556-1605)

Ekber Şah

Ekber Şah, 1556'dan 1605'e kadar hüküm süren üçüncü Babürlü hükümdarıdır; Hamzanâme ve Ekbernâme gibi resimli el…

Oku

Eserler

Kozmografya ve doğa tarihi · Metin yaklaşık 1260; resimli nüshalar 13.–18. yüzyıl

Acâibü'l-Mahlûkât

Acâibü'l-Mahlûkât ve Garâibü'l-Mevcûdât, Zekeriyyâ el-Kazvînî'nin yaklaşık 1260'ta yazdığı, gök katlarını, melekleri,…

Oku

Anı kitabı (otobiyografi) · Metin 1494–1529; resimli nüshalar 1589–1598 ve sonrası

Bâburnâme

Bâburnâme, Babür Devleti'nin kurucusu Zahîrüddin Muhammed Babür'ün (1483–1530) Çağatayca yazdığı anılarıdır; torunu…

Oku

Portolan atlası ve denizcilik rehberi · 1521; ikinci redaksiyon 1526

Kitâb-ı Bahriyye

Kitâb-ı Bahriyye, Pîrî Reis'in Akdeniz ve Ege kıyılarındaki limanları, burunları ve adaları harita ve yelken…

Oku

Beş mesnevi (Hamse) · Metin 12. yüzyıl; resimli nüshalar 15.–16. yüzyıl

Nizâmî'nin Hamse'si

Hamse, Nizâmî-i Gencevî'nin 12. yüzyılda yazdığı, Mahzenü'l-Esrâr, Hüsrev ü Şîrîn, Leylâ vü Mecnûn, Heft Peyker ve…

Oku

Ekoller

1550–1858

Babür (Büyük Moğol) Ekolü

Babür ya da Büyük Moğol ekolü, 16. yüzyılın ortasında Hümâyûn'un getirdiği İranlı ustalarla Hint ressamlarının…

Oku

Konular

Konu

Portre ve kıyafet

Portre ve kıyafet resimleri, hükümdarın ve devlet adamlarının yüzlerini, giysilerini ve başlıklarını belgeler;…

Oku

Teknikler

Teknik

Altın ve yaldız

Altın ve yaldız, tezhip ve minyatürde ışık ve değer katan malzemedir: dövülmüş altın varak, arap zamkıyla ezilerek…

Oku

Teknik

Kitap yapım aşamaları

Bir Osmanlı ya da İran yazması, tek ustanın değil, bir atölyenin ürünüdür: kâğıt ve âhar hazırlanır, hattat metni…

Oku

Teknik

Kâğıt ve âhar

Kâğıt ve âhar, İslam kitap sanatının zemin malzemesidir: kâğıt Bağdat ve Semerkant gibi merkezlerde üretilmiş, hattat…

Oku

Teknik

Tezhip

Tezhip, el yazması kitap sayfalarını, levhaları ve albümleri altın ve renkli boyalarla süsleme sanatıdır; Osmanlı'da…

Oku

Bu sayfa özet bilgi verir; tarihler ve atıflar kaynaklara göre değişebilir. Hata gördüyseniz düzeltme önerin. Son güncelleme: 10.10.2026.