Vakıf kitaplıklarından tek kütüphaneye
Süleymaniye kütüphanesinin temeli 1918'de atılmıştır. O yıl, İstanbul'daki çeşitli vakıf kitaplıkları ve özel koleksiyonlar tek çatı altında toplanmaya başlandı. Bu koleksiyonlar arasında Âşir Efendi, Beşir Ağa, Damad İbrâhim Paşa, Esad Efendi ve Lâleli adlarını taşıyanlar vardır. Kütüphane bugün birçok bağış ve vakıf koleksiyonunu ayrı numara dizileri halinde korur; kayıtlarda eserin hangi koleksiyondan geldiği, yer numarasının önündeki adla belirtilir (örneğin Esad Efendi 2916 ya da Yeni Cami 813).
KÜRE Ansiklopedisi'nin verdiği güncel sayılara göre koleksiyonda 73.486 yazma eser ve 49.494 Arap harfli eski basma eser, toplam 122.980 eser bulunur. Sayılar kataloglama ve devir işlemleriyle değişebilir. Ankara'daki Milli Kütüphane ve Topkapı kütüphanesiyle karşılaştırıldığında Süleymaniye, saray kitaplığından çok medrese, vezir ve âlim kitaplıklarının ürünlerini toplar.
Koleksiyonun niteliği: bilim, hat, tezhip ve cilt
Kütüphane, müellif hattı, dünyada tek nüsha veya sultanlara sunulmuş eserlerle tanınır. Koleksiyon başlıca dinî ilimler, tarih, tıp ve fen alanındaki eserlerden oluşur; bunların yanında cilt, tezhip, minyatür, hat ve ebru örneklerini de içerir (Cilt, Tezhip, Hat, Ebru). Bu nedenle minyatür araştırmacısı için Süleymaniye, Topkapı kadar saray atölyesine bağlı resimli kitapların değil, daha çok bilimsel ve edebî metinlerin resimli nüshalarının bulunduğu bir koleksiyondur.
Bu koleksiyondaki minyatürlü eserleri toplayan bir katalog çalışması Boğaziçi Üniversitesi dijital arşivinde kayıtlıdır (Süleymaniye Kütüphanesi'ndeki minyatürlü yazma eserlerin kataloğu). Tek tek örnekler arasında, Yeni Cami 813 numarada saklanan ve Fars'ta 1322'de kopyalandığı bildirilen Kazvînî'nin Acâibü'l-mahlûkât nüshası bilinir; kuş betimlemelerini içeren sayfası kamu malı görsel olarak yayımlanmıştır (Acâibü'l-Mahlûkât, Bitki ve hayvan).
Dijital arşiv ve kataloglama
Kütüphane 2002'den bu yana dijital kamerayla yeni bir görüntü arşivi oluşturmaktadır. 1979'dan beri de Türkiye Yazmaları Toplu Kataloğu (TÜYATOK) şubesi burada faaliyet gösterir. Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı'nın portalı, Türkiye'deki yazma kütüphanelerinin kayıtlarını ortak bir veri tabanında toplar; Süleymaniye kayıtları da bu sistemde aranabilir.
Dijital görüntülerin bir bölümü araştırma amacıyla talep üzerine verilir; kullanım koşulları ve ücret konusunda güncel kurallar resmî sitede bulunur. Tek tek yazmaların görüntüleri hâlâ yalnızca bu kayıt sistemleri üzerinden tam olarak görülür; bu nedenle çalışma öncesinde eserin koleksiyon adı ve yer numarasını bilmek gerekir.
Okuma salonunda çalışmak
Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi bir müze değil, çalışma kütüphanesidir. Okuma salonunda yazmalara bakmak isteyen kişilerin araştırmacı kaydı yaptırması gerekir. Başvuru yerli ve yabancı araştırmacı için benzer biçimde işler; ayrıntılar (kimlik, belge, çalışma saatleri, bir günde istenebilecek eser sayısı) değişebileceğinden resmî sitedeki kullanıcı bilgilerine bakılmalıdır.
Kütüphaneyi ziyaret etmeden önce hangi eserleri görmek istediğinizi katalogdan belirleyip e-posta veya telefonla bilgi almak işinizi kolaylaştırır. Süleymaniye Külliyesi çevresi tarihî bir bölge olduğundan ulaşım ve park konusunda önceden planlama yapmak da yararlıdır.
Eserler
Acâibü'l-Mahlûkât
Acâibü'l-Mahlûkât ve Garâibü'l-Mevcûdât, Zekeriyyâ el-Kazvînî'nin yaklaşık 1260'ta yazdığı, gök katlarını, melekleri,…
Oku
Kitâb-ı Bahriyye
Kitâb-ı Bahriyye, Pîrî Reis'in Akdeniz ve Ege kıyılarındaki limanları, burunları ve adaları harita ve yelken…
OkuKonular
Teknikler
Cilt
Cilt, yazmanın koruyucu kabuğu ve süslemesidir: deri, karton, altın, boya ve iplikle yapılan Osmanlı ciltlerinde…
Oku
Ebru
Ebru, kitre ile yoğunlaştırılmış su üzerine serpilen boyaların iğne ve tarakla desenlendirilip kâğıda aktarılması…
Oku
Hat
Hat, Arap harflerini estetik ölçülere göre yazma sanatıdır; Osmanlı'da altı kalem (sülüs, nesih, muhakkak, reyhânî,…
Oku
Tezhip
Tezhip, el yazması kitap sayfalarını, levhaları ve albümleri altın ve renkli boyalarla süsleme sanatıdır; Osmanlı'da…
OkuKaynaklar
Bu sayfa özet bilgi verir; tarihler ve atıflar kaynaklara göre değişebilir. Hata gördüyseniz düzeltme önerin. Son güncelleme: 10.10.2026.