Osmanlı'nın son müzesi
Müze, Evkâf Nâzırı Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi'nin öncülüğüyle Süleymaniye Külliyesi'ndeki imaret binasında kuruldu ve 27 Nisan 1914'te Evkâf-ı İslâmiyye Müzesi adıyla ziyarete açıldı. 1926'dan itibaren adı Türk ve İslam Eserleri Müzesi oldu. 1983'te, uzun süren restorasyonun ardından Sultanahmet'te At Meydanı kenarındaki İbrâhim Paşa Sarayı'nın ikinci avlusuna taşındı. Müze, 1984'te Avrupa Yılın Müzesi ödülünü ve UNESCO'nun özel takdirini almıştır.
İlk sergilenen koleksiyonun büyük bölümünü el yazmaları ve halılar oluşturuyordu. Konya Alâeddin Camii'nde 1906'da bulunan Selçuklu halıları bugün de müzenin en tanınan parçalarındandır.
Yazma ve minyatür koleksiyonu
Müzenin eser sayısı kırk bini aşar; halılar, el yazmaları, ahşap, taş, maden, cam ve seramik eserler ile etnografya bölümü başlıca koleksiyonlarıdır. El yazmaları arasında İslam'ın erken döneminden on dokuzuncu yüzyıla kadar ünlü hattatların Kur'an nüshaları, Türk ve İran minyatürlü yazmaları, padişah tuğralı fermanlar ve hat levhaları bulunur.
Minyatürlü yazmaların başında, 1973 envanter numaralı Zübdetü't-Tevârîh gelir. Üç resimli nüshası bilinen bu eserin diğer iki nüshası Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi ile Dublin'deki Chester Beatty Kütüphanesi'ndedir (Zübdetü't-Tevârîh, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, Chester Beatty Kütüphanesi). Müzedeki 1974 envanter numaralı Siyer-i Nebî nüshası ise III. Murad dönemi saray yapımı çok ciltli eserin bir bölümü olarak çalışılmıştır (Siyer-i Nebî). 1398 tarihli, muhtemelen Şiraz yapımı bir antoloji (envanter 1950) ise Timurlu dönemi kitap sanatına örnektir; sayfalarda tezhipli kenar ve bölüm başları görülür (Timurlu Ekolü (Herat ve Şîraz)).
Halılar, hat ve kitap sanatı bağlamı
Müzeyi minyatür merakıyla gezenler için halı ve hat salonları da önemlidir. Halıların desenleri, minyatür ve Tezhip repertuvarıyla ortak bir şekil dünyası paylaşır; hat levhaları ise Hat ve murakka kültürünü gösterir. Kitap yapımına dair Kitap yapım aşamaları sayfası bu koleksiyonu daha iyi okumanıza yardım edebilir.
Müzenin etnografya bölümü geleneksel dokuma tekniklerini ve Türkiye'nin farklı yörelerindeki malzemeleri sergiler; böylece kitap sanatlarının yanında günlük hayatın zanaatlarını da görmek mümkündür.
Müzekart ve İbrâhim Paşa Sarayı ziyareti
İbrâhim Paşa Sarayı'ndaki müze, Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlıdır ve Müzekart sistemi içinde yer alır. Giriş ücretleri, açık günler ve saatler zaman zaman değiştiğinden, ziyaretten önce Müzekart sayfasındaki güncel bilgiye bakılmalıdır. Sergilenmeyen yazmalar için araştırma izni müze müdürlüğünden alınır; bu başvuru koşulları da resmî kaynaklarda duyurulur.
Müze hafta içi gezi planına Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi ve Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi ile birlikte eklenirse, İstanbul'daki yazma koleksiyonlarının üç farklı yüzü yakından görülebilir.
Görseller
Eserler
Siyer-i Nebî
Siyer-i Nebî, Mustafa Darîr'in 14. yüzyıl Türkçe siyer metninin III. Murad'ın isteğiyle 1595'te altı cilt ve 814…
Oku
Zafernâme (Şerefeddin Ali Yezdî)
Zafernâme, Şerefeddin Ali Yezdî'nin Timur'un seferlerini ve saltanatını övgü diliyle anlattığı, 1424–1425'te…
Oku
Zübdetü't-Tevârîh
Zübdetü't-Tevârîh, Seyyid Lokmân'ın 1583'te III. Murad için yazdığı, yaratılıştan Osmanlı hanedanına uzanan resimli…
OkuEkoller
Teknikler
Hat
Hat, Arap harflerini estetik ölçülere göre yazma sanatıdır; Osmanlı'da altı kalem (sülüs, nesih, muhakkak, reyhânî,…
Oku
Kitap yapım aşamaları
Bir Osmanlı ya da İran yazması, tek ustanın değil, bir atölyenin ürünüdür: kâğıt ve âhar hazırlanır, hattat metni…
Oku
Tezhip
Tezhip, el yazması kitap sayfalarını, levhaları ve albümleri altın ve renkli boyalarla süsleme sanatıdır; Osmanlı'da…
OkuKaynaklar
Bu sayfa özet bilgi verir; tarihler ve atıflar kaynaklara göre değişebilir. Hata gördüyseniz düzeltme önerin. Son güncelleme: 10.10.2026.